Ընդհանուր Տեղեկություն

Հայաստանը - 2000թ -ից սկսած, ՀՆԱ նշանակալի աճ  ցուցաբերող, դեռևս ձևավորվող, բաց տնտեսություն ունի։Այնուամենայնիվ, վերջին ժամանակների ֆինանսական ճգնաժամը Հայաստանի տնտեսության վրա նույնպես անհետևանք չմնաց։ Արտասահմանյան և տեղացի գործարարների համար օրենսդրությունը բավականին լիբերալ է։

ՀՆԱ  կառուցվածքը միանգամայն դիվերսիֆիկացված է։ Ամենազարգացած մասնավոր հատվածներն են՝ գյուղատնտեսությունը և սննդի մշակման արդյունաբերությունը։ Հայաստանի հանքերում արտադրում են պղինձ, ցինկ, մոլիբդեն, ոսկի և արճիճ։Էներգիայի մեծ մասը ձեռք է բերվում Ռուսաստանից ներկրված վառելիքից, այդ թվում՝ գազը և միջուկային վառելիքը, տեղական  էներգիայի ձեռք բերման հիմնական աղբյուրը հիդրոէլեկտրակայանն է։

Հաշվի առնելով զարգացման միտումները՝ տնտեսության որոշ  հատվածներ Հայաստանի կառավարության կողմից ճանաչվել են որպես առաջնային, ինչպես ՝ զբոսաշրջության ինդուստրիան, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, թանկարժեք իրերի պատրաստումը, դեղագործությունը և ճարտարագիտությունը։Վերջին տասնամյանկում, տնտեսության վերոնշյալ հատվածներին ավելացել է նաև գյուղատնտեսությունը։

Սովետական Հայաստան -Սովետական ժամանակաշրջանի Հայաստանի տնտեսությունը, մեծ մասամբ, արդյունաբերական էր, ինչպես՝ քիմիական նյութեր, էլեկտրոնիկա, մեքենաշինություն, վերամշակված սնունդ, սինթեթիկ կաուչուկ, որոնք միանշանակ կախում ունեին արտաքին ռեսուրսներից։ Նախկին սովետական Հայաստանի Հանրապետության կողմից ձևավորվել էր ժամանակակից արդյունաբերական մանավոր հատված, որը մեքենահատ հաստոցներ, տեքստիլ և արդյունաբերական այլ ապրանքներ էր մատակարարում քույր հանրապետություններին՝ փոխանակելով դրանք հումքի և էներգիայի հետ։

Միջազգային -Այս կայուն տնտեսական աճի շնորհիվ, Հայաստանը ստանում էր միջազգային մի շարք հաստատությունների աջակցությունը։Միջազգային դրամական հիմնադրամը, համաշխարհային բանկը,վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը և այլ միջազգային ֆինանսական հաստատություններ և օտարերկրյա պետություններ մեծ քանակությամբ գրանտեր և փոխառություններ են տրամադրում Հայաստանին։Հայաստանին հատկացված փոխառությունների քանակը 1993թ-ից սկսած գերազանցում է $1.5 բիլիոնը։Այս փոխառությունները, միտված են՝ բյուջեյի սղաճի կրճատմանը, դրամի կայունացմանը, մասնավոր գործարարության զարգացմանը, ընդգրկելով՝ էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, սննդի վերամշակման, տրանսպորտի, առողջապահության և կրթության ոլորտները։ Կառավարությունը անդամակցում է Համաշխարհային առևտրի կազմակերպությանը 2003թ փետրվարի 5-ից։ Ըստ 2007թ-ի ՄԱԶԾ մարդկային զարգացման ցուցանիշի, Հայաստանը, միջկովկասյան հանրապետությունների շարքում զբաղեցնում է 83-րդ տեղը։Համաձայն 2008թ-ի  տնտեսական ազատության ցուցանիշի՝ Հայաստանը զբաղեցրել է 28-րդ տեղը՝ առաջ անցնելով Ավստրիային, Ֆրանսիային, Պորտուգալիային և Իտալիային։

Ներդրումներ -Հայաստանն ունի գործարարության ազատ օրենսդրություն՝ ուղղված  արտասահմանյան ներդրողների համար ներդրումների խրախուսմանը։2000-2008թթ ընկած ժամանակահատվածում ներդրումների ներքին հոսքը մեծապես աճել է։ Ըստ 2009թ-ի տվյալների ներդրումների ներքին հոսքը կազմել է $840.7 միլիոն, որը  25.8% ավելի ցածր էր քան 2008թ-ին (պայմանավորված ֆինանսական ճգնաժամով)։ Այնուամենայնիվ , ներդրումների ներքին հոսքի 87% ներդրվել է անշարժ գույքի ոլորտում։Ըատ 2009թ-ի տվյալների՝ Ռուսաստանի Դաշնությունը, Ֆրանսիան, Արգենտինան, Լիբանանը և Միացյալ Նահանգները երկրի լավագույն 5 ներդրողների շարքերն են զբաղեցրել։ Ներդրումների հիմնական ռեսուրսը հայկական սփյուռքն է, որը ֆինանսավորում է ենթաառուցվածքների վերակառուցման հիմնական մասը և այլ պետական ծրագրեր։ Ներդրումները կազմում են ընդհանուր ներդրումների  85% արվել են հետևյալ 4 հիմնական ոլորտներում՝ էներգիա, փոխադրամիջոցներ, հաղորդակցություն և անշարժ գույք։

Շրջանառություն -Ընդհանուր շրջանառությունը 2009թ-ին կազմել է 4,1 բիլիոն  ԱՄՆ դոլլար, որը  26 % անկում է ունեցել՝ նախորդ տարիների համեմատ։

Հայաստանի Հանրապետության արտաքին
առևտրի ընդհանուր արդյունքները

(հազ. ԱՄՆ դոլար)

ՀՀ արտաքին առևտրի ընդհանուր ապրանքաշրջանառությունը

(հազար ԱՄՆ դոլար)

Եվրոպան և ԱՊՀ պետությունները Հայաստանի ամենխոշոր առևտրային գործընկերներն են։ Արտահանման և ներմուծման  փոխադրումների 30.3% կատարվում են Եվրամիության երկրների միջոցով և ընդհանուր  արտահանված ապրանքների 52 % արտահանվել է եվրոպա։

ՀՀ արտաքին առևտուրն ըստ երկրների խմբերի

(հազ. ԱՄՆ դոլար)

Հայաստանի Հանրապետության լավագույն 10 գործընկերներն են ՝ Ռուսաստանի Դաշնությունը, ընդհանուր շրջանառության (4.7%), Թուրքիան (4.5%), Իրանը (3.8%), Շվեցարիան (3.7%), Բուլղարիան (3.7%), Իտալիան (3.0%) և Բելգիան (2.6%):

ՀՀ արտաքին առևտրի գործընկերներն առավել բարձր ցուցանիշներով

(հազ. ԱՄՆ դոլար)